Η βιωματική εμπειρία της Διαμεσολάβησης

Η Διαμεσολάβηση είναι μία διαδικασία που πρέπει να τη βιώσεις για να αντιληφθε..." />

27.7.16 Η βιωματική εμπειρία της Διαμεσολάβησης

Η βιωματική εμπειρία της Διαμεσολάβησης

Η Διαμεσολάβηση είναι μία διαδικασία που πρέπει να τη βιώσεις για να αντιληφθείς, όχι μόνο ως προς τη λογική της αλλά και ως προς την αποτελεσματικότητά της.

Οι Δικηγόροι-Διαμεσολαβητές – Εκπαιδευτές στη Διαμεσολάβηση – Εταίροι της RESOLVE Σπύρος Αντωνέλος, Ελένη Πλέσσα, Ειρήνη Ματσούκα και Θεοδώρα (Νόρα) Συρίου, αυτό διδαχθήκαμε στην εκπαίδευσή μας ως διαμεσολαβητές πολλά χρόνια πίσω, και αυτό αντιλαμβανόμαστε στην πράξη, στις διαμεσολαβήσεις που πραγματοποιούμε. Αυτό διδάσκουμε επίσης στους συναδέλφους υποψήφιους διαμεσολαβητές αλλά και στους συναδέλφους δικηγόρους – νομικούς παραστάτες στη διαμεσολάβηση. Όσο εμπλουτίζεται περαιτέρω  η εμπειρία μας ως διαμεσολαβητών με νέες παραστάσεις από την πράξη, προστίθενται περαιτέρω στοιχεία στον καμβά της τέχνης της Διαμεσολάβησης που θα θέλαμε να μοιραστούμε μαζί σας. Για το σκοπό αυτό, ο καθένας και η καθεμία μας θα σας καταθέσει στη συνέχεια ένα στοιχείο από τις εμπειρίες του στην εφαρμογή της Διαμεσολάβησης.

Ένα πρώτο στοιχείο είναι η σημασία της εμπειρίας της ενσυναίσθησης, όπως την βιώνουν όσοι συμμετέχουν σε μία διαδικασία Διαμεσολάβησης, δηλαδή ο Διαμεσολαβητής, τα μέρη μίας διαφοράς και οι Δικηγόροι τους:

Είναι, πράγματι, μια μοναδική εμπειρία να βιώνεις ως διαμεσολαβητής την επάνοδο του ανθρώπου σε ρόλο πρωταγωνιστή στη διαδικασία επίλυσης της διαφοράς ή της σύγκρουσης που τον αφορά και την ευκαιρία που έχεις να  τον βοηθήσεις να διαχειριστεί τα συναισθήματά του και να μπορέσει ίσως να αντιληφθεί καλύτερα τόσο τη δική του θέση όσο και αυτή της άλλης πλευράς. Είναι αποκαλυπτικό να βλέπεις τι μπορεί να πετύχει η ειλικρινής ενσυναίσθηση του διαμεσολαβητή προς τα μέρη μίας διαφοράς, με γνήσια πρόθεση  κατανόησης και ακρόασης της ιστορίας τους. Πολύ δε περισσότερο, είναι αποκαλυπτικό να βλέπεις στη συνέχεια τη θεαματική εφαρμογή της ενσυναίσθησης από τη μία πλευρά προς την άλλη, από τον έναν άνθρωπο προς τον άλλον, ως αποτέλεσμα του ότι οι ίδιοι τη βίωσαν από το διαμεσολαβητή και διαπίστωσαν πόσο απαραίτητη ήταν για την αποτελεσματική επικοινωνία τους και την επίλυση της διαφοράς τους. Και τελικά, να διαπιστώνεις, ότι, μέσα από τη διαδρομή της ενσυναισθητικής αυτής διαδικασίας, όλοι κατευθύνονται προς την επίλυση της διαφοράς ή της σύγκρουσής τους.

Ελένη Πλέσσα

Ένα δεύτερο στοιχείο είναι η συμβολή της Διαμεσολάβησης στη διαμόρφωση ενός νέου δημιουργικού τρόπου, με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε κάθε τομέα της ζωής μας και των σχέσεων και συμπράξεών μας με τους άλλους.

Σε μια εποχή με φρενήρεις ρυθμούς, η αποτελεσματική επικοινωνία και η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ενεργούμε εμείς και όσοι έχουν κάποια σχέση με εμάς (επαγγελματική ή προσωπική) και του τρόπου με τον οποίο συμπράττουμε μεταξύ μας, μπορεί να βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε και δρούμε σε κάθε φάση της ζωής μας. H εμπειρία της Διαμεσολάβησης, είτε μέσω της εκπαίδευσης, είτε μέσω της συμμετοχής μας στη διαδικασία ως διαμεσολαβητή, εμπλεκόμενου  μέρους ή δικηγόρου – νομικού παραστάτη, μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα και ενεργούμε τόσο στην επαγγελματική όσο και στην προσωπική μας ζωή.

Η εισαγωγή του διαλόγου και της διαπραγμάτευσης, η εμπιστοσύνη που δείχνουμε σε έναν ουδέτερο τρίτο και το γεγονός ότι ως μέρη αποφασίζουμε εμείς για το μέλλον της σχέσης μας, κινούμενοι από τις θέσεις προς τα πραγματικά μας συμφέροντα, αποτελούν στοιχεία χρήσιμα για όλους μας προσωπικά και επαγγελματικά, εφαρμόσιμα όχι μόνο στη Διαμεσολάβηση αλλά και στην καθημερινότητά μας.

Ειρήνη Ματσούκα

Ένα τρίτο στοιχείο είναι η καίρια σημασία της σχέσης εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται, κατά τη διαδικασία της Διαμεσολάβησης, ανάμεσα στο Διαμεσολαβητή και τους συμμετέχοντες σε αυτή, Δικηγόρους και εμπλεκόμενα σε μία διαφορά μέρη.

Ο διαμεσολαβητής, κατά τη διαδικασία της διαμεσολάβησης, προσφέρει στα μέρη το χώρο, το χρόνο και την αμέριστη, άνευ όρων, προσοχή του, προκειμένου να νιώσουν ότι ακούγονται προσεκτικά, να εκφραστούν ελεύθερα και ειλικρινά, να μοιραστούν, για πρώτη ίσως φορά, λεπτομέρειες και συναισθήματα, να ενδυναμωθούν εμπιστευόμενα την κρίση τους για την επίλυση της υπόθεσής τους και, τελικά, να προχωρήσουν με σιγουριά προς την κατεύθυνση αυτή, ένα βήμα τη φορά.

Η εμπειρία της συμμετοχής σε μια διαμεσολάβηση μπορεί να χαρακτηριστεί ως «μεταμορφωτική» για το διαμεσολαβητή και τα μέρη. Μεταμορφωτική, λοιπόν, εμπειρία, με την έννοια ότι, η σύνδεση που δημιουργείται ανάμεσα στο διαμεσολαβητή και στους συμμετέχοντες, είναι αυτή που σε επόμενο στάδιο της διαδικασίας τους βοηθάει να «ξεκλειδώσουν», να «ανοιχθούν» προς την άλλη πλευρά, να ακούσουν την άλλη πλευρά, να εμπιστευτούν την κρίση τους, και να προχωρήσουν υπεύθυνα στην εύρεση μιας λύσης από κοινού για την υπόθεσή τους. Αξίζει να ειπωθεί ότι, η εμπιστοσύνη που αναπτύσσεται μεταξύ διαμεσολαβητή και μερών αλλά και μεταξύ τους, βήμα το βήμα, η αλλαγή που συντελείται με τη σταδιακή μετακίνηση των μερών προς νέες, εποικοδομητικές λύσεις, δεν είναι ποτέ δεδομένη και αυτονόητη. Η δε αίσθηση ότι, ο διαμεσολαβητής υποστηρίζει εξίσου και τις δυο πλευρές της διαφοράς θετικά προς τούτη την κατεύθυνση, μπορεί να χαρακτηριστεί σαφώς μια πρόκληση, μια αποκάλυψη και σίγουρα του προσδίδει μέγιστη ηθική ανταμοιβή, κάθε φορά που συμβαίνει.

Θεοδώρα (Νόρα) Συρίου

Και ένα τέταρτο και τελευταίο στοιχείο είναι ότι στη Διαμεσολάβηση δίνεται σε όλους η ευκαιρία να αποδομήσουν τις παρεξηγήσεις, τις προκαταλήψεις και τις εσφαλμένες εντυπώσεις που συχνά τους κρατούν ομήρους μίας μακροχρόνιας αντιδικίας.

Δεν σκεφτόμαστε όλοι όμοια, δεν έχουμε τα ίδια βιώματα, τον ίδιο χαρακτήρα και δεν ερμηνεύουμε με τον ίδιο τρόπο γεγονότα, εμπειρίες και έννοιες – λέξεις. Έχουμε, όμως, όλοι μία μεγάλη ανάγκη για συνεργασία, συγχρονισμό, παραγωγικότητα, κατανόηση και  αποδοχή, ειδικά σε δύσκολες εποχές.

Έχουμε διαπιστώσει στις διαμεσολαβήσεις ότι αυτή η διαφορά αντίληψης και ερμηνείας αποτελεί την βαθύτερη πηγή πολλών διαφορών: λέμε πράγματα που εννοούμε, ο καθένας μας, με πολύ διαφορετικό τρόπο και, στη συνέχεια, αντί να προσπαθήσουμε να αντιληφθούμε τη διαφορετική μας οπτική και να βρούμε τυχόν κοινό πεδίο στις αντιλήψεις μας και κοινά αποδεκτές λύσεις, αντιδρούμε θυμικά, και επιμένουμε, ο καθένας, στη δική μας ατομική ερμηνεία  πραγματικότητας.

Στη Διαμεσολάβηση, σε καθεστώς νομοθετικά κατοχυρωμένο και υπό συνθήκες απόρρητου, οργανωμένου και συντονισμένου διαλόγου, δίνεται η ευκαιρία στα μέρη μίας διαφοράς να έχουν τον παραγωγικό και συναισθηματικά αποφορτισμένο διάλογο που δεν μπόρεσαν να αναπτύξουν μόνα τους. Εκτίθενται ισότιμα οι διαφορετικές αντιλήψεις και ερμηνείες των γεγονότων και των λέξεων και διαπιστώνονται αυτές σε γλώσσα κατανοητή από όλους. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια των ειδικών διαμεσολαβητών, που γνωρίζουν πώς να απεμπλέκουν τις παραμέτρους των προβλημάτων και να τις φωτίζουν μία – μία, υποβοηθούνται τα μέρη αυτών να τι δουν και να κατανοήσουν τις επιπτώσεις τους στη ζωή τους, με όρους ρεαλισμού. Και, τέλος, προσεγγίζονται όλες οι δυνατές εναλλακτικές λύσεις και οι συμμετέχοντες αποφασίζουν με ποια από αυτές ή με ποιο συνδυασμό αυτών θα επιλύσουν οριστικά το πρόβλημά τους και θα γυρίσουν σελίδα στη ζωή τους ή στη συνεργασία τους είτε συμφιλιωνόμενοι είτε κλείνοντας οριστικά τις σχέσεις τους, επαγγελματικές ή προσωπικές, με αξιοπρέπεια. Οι Διαμεσολαβητές είμαστε, σε ένα σημαντικό βαθμό, μεταφραστές αντιλήψεων και διευκολυντές εύρεσης λύσεων.

Σπύρος Αντωνέλος